Minder treinbegeleiders?

vrijdag 2 oktober 2015

De minister: “Oplossingen die in andere landen met succes werden geïmplementeerd, kunnen voor ons een voorbeeld zijn om efficiënter te worden en om aan de reizigers een betere service te kunnen aanbieden, zoals de “one man car” op bepaalde verbindingen”.

Wat is een “one man car”? Dat zijn treinen met maar één personeelslid aan boord: de treinbestuurder.

De doelstelling van minister Galant is:

“het systeem van de “one man car” in te voeren”. Aangezien er toegangspoortjes zullen zijn, kunnen de treinbegeleiders andere functies gaan uitvoeren en bijvoorbeeld sporadische controles doen. “Ik wil dit doen om de rendabiliteit van de landelijke lijnen te verhogen”, verklaarde ze op 15 juli 2015 in de Kamer.

De heer Cornu stemt volledig in met het ingenomen standpunt van de minister. De NMBS voert momenteel een studie uit om bepaalde treinen zonder begeleider te laten rijden, vooral in landelijke gebieden of op het toekomstige GEN-net.

Geen treinbegeleiders meer op de trein, is dat écht een probleem? Ja!

Wat zijn de taken van een treinbegeleider? Hij vertegenwoordigt in de eerste plaats de maatschappij … maar hij:

  • Sluit en controleert of de deuren goed en veilig gesloten zijn;
  • Zorgt voor de operationele veiligheid en het veiligheidsgevoel van de reiziger;
  • Neemt beslissingen in noodgevallen: wanneer de bestuurde onwel wordt, bij ontsporingen of wanneer reizigers moeten worden geëvacueerd (brand, ongeval aan een overweg, breuk in de bovenleiding …), of wat vaker voorvalt in geval van misplaatst of gevaarlijk gedrag van reizigers.

Het Europees Spoorwegagentschap (ERA) heeft in 2013 een studie gemaakt over het “profiel en de taken van het ander treinpersoneel dat voor de veiligheid cruciale taken verricht”. Hieruit blijkt dat de treinbegeleiders in totaal 59 taken uitvoeren waarvan 48 taken i.v.m. de operationele veiligheid en 11 commerciële taken (controle van de biljetten, aankondigingen enz. ).

Voor de reiziger is een treinbegeleider vandaag:

1. Veiligheid

Behalve de veiligheidstaken zorgt de aanwezigheid van personeel in uniform ook voor een zeker veiligheidsgevoel. Ze staan voor orde en gezag. Ze garanderen de reizigers dat elke daad van agressie (vernielen van het materieel, bedrog, agressie tegen medereizigers), bestraft wordt.

2. Informatie

Een ander essentieel aspect van de dienstverlening door de treinbegeleider is het geven van informatie. In het kader van de budgettaire beperkingen worden meer en meer stations omgevormd tot stopplaatsen zonder personeel. De enige tussenpersoon die de NMBS vertegenwoordigt, is de treinbegeleider. Het sluiten van de loketten en het afschaffen van de treinbegeleiders zou een zware afbouw zijn op de openbare dienstverlening en op de toegang tot informatie voor de reizigers.

3. Elk zijn stiel

De treinbestuurder moet, in geval van defect of verstoord verkeer, zo vlug mogelijk het defect herstellen en de technische problemen oplossen om de trein zo vlug mogelijk én veilig opnieuw te laten vertrekken. De reizigers informeren behoort niet tot zijn takenpakket. Uit solidariteit met hun collega’s treinbegeleiders maar ook omdat ze het belang erkennen van de aan de treinbegeleider toegekende taken, hebben de treinbestuurders ons klaar en duidelijk laten weten dat zij zich zullen kanten tegen dit systeem.

Voorbeelden uit het buitenland …

ACV-Transcom weet dat het systeem bestaat in andere landen en dat het technisch mogelijk is. Meestal betreft het echter verbindingen van het type metro.

Om een mouw te passen aan het aanzienlijk tekort van de Deense spoorwegen, heeft de regering geprobeerd dit systeem in te voeren. Zij durfden kleur bekennen en bevestigden dat de echte reden die zij beoogden de personeelsvermindering was om zo de kosten te drukken. Maar ze kregen zware tegenkanting van de treinbestuurders die ernstige tekortkomingen aangaven op gebied van veiligheid. Zij beschuldigden de nationale spoorwegmaatschappij, Danske Statsbaner (DSB), ervan rollend materiaal te gebruiken dat gevaarlijk was omdat het niet was aangepast aan het “one man car” systeem. Meer nog, de veiligheidsprocedures waren tijdelijk en moesten manueel worden uitgevoerd, tot grote ontevredenheid van de bestuurders. De treinbegeleiders hebben ook gemobiliseerd om hun collega’s te steunen die bedreigd werden met de afschaffing van hun betrekking.

Ten slotte heeft DSB het “one man car” systeem opgeheven en rijden de lokale treinen opnieuw met treinbegeleiders, motiverend dat de veiligheid van hun treinen niet in vraag hoeft gesteld te worden wat belangrijker is dan het invoeren van het “one man car” systeem binnen de vooropgestelde termijn van de regering. Standaardprocedures ontwikkelen voor de ‘one man car’ bleek moeilijker dan gedacht. Privé spoorondernemingen zijn evenwel niet onder de indruk. Zo rijden de treinen van het spoorbedrijf ARRIVA zonder begeleider.

 

ACV-Transcom erkent de essentiële rol van treinbegeleiders. In termen van veiligheid van het spoorverkeer in de eerste plaats, maar ook van interpersoonlijke verkeersveiligheid. Wij willen niet dat treinen no-go gebied worden. Bovendien zijn wij van mening dat de informatie en de dienstverlening die door de treinbegeleiders wordt verzorgd, een integraal onderdeel van de taken van openbare dienst die de NMBS aan reizigers moet leveren. ACV-Transcom is dus volledig gekant tegen de invoering van een systeem van het type ‘one-man car’.